Motto

Welcome divider

„(...) polszczyzna jest zobowiązaniem, a dla niektórych pasją” - Czesław Miłosz

LOGOPEDIA WARSZAWSKA. HISTORIA I CZASY WSPÓŁCZESNE

Józef Porayski-Pomsta
Uniwersytet Warszawski; Towarzystwo Kultury Języka

Danuta Emiluta-Royza
Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej

W artykule przedstawiono dzieje logopedii warszawskiej od początków XIX wieku do czasów najnowszych. Historia ta ogranicza się – zwłaszcza w odniesieniu do okresu ostatniej ćwierci XX w. i pierwszego piętnastolecia XXI w. – do dwóch uczelni: Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Ograniczenie to autorzy opracowania uzasadniają tym, że właśnie te dwie uczelnie miały decydujący wpływ na rozwój logopedii współczesnej w Polsce w przeszłości, a także zachowały znaczny wpływ na ten rozwój współcześnie. Autorzy przedstawiają osoby, które tworzyły podwaliny polskiej logopedii: ks. dra Jakuba Falkowskiego, Jana Siestrzyńskiego, dra Władysława Ołtuszewskiego, prof. Marię 56 Józef Porayski-Pomsta, Danuta Emiluta-Rozya Grzegorzewską, prof. Jana Baudouina de Courtenay, prof. Tytusa Benniego, prof. Halinę Koneczną, prof. Stanisława Skorupkę, prof. Halinę Mierzejewską, dr Irenę Styczek i inne uczestniczące w ten lub inny sposób w tworzeniu się interesującej ich dziedziny nauki i działalności praktycznej. Podkreślają wartość współpracy między uczonymi z Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej (wcześniej: Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej, Wyższej Szkoły Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej). Przedstawiają też rozwój studiów logopedycznych na obu uczelniach oraz dorobek naukowy w zakresie logopedii.


więcej...

 

Towarzystwo Kultury Języka i jego działalność na rzecz środowisk lokalnych

Józef Porayski-Pomsta

Towarzystwo Kultury Języka jest stowarzyszeniem naukowym. Zostało założone w 1929 przez grupę profesorów Uniwersytetu Warszawskiego, m.in. Adama Antoniego Kryńskiego,  Stanisława Szobera, Witolda Doroszewskiego oraz pisarza Karola Irzykowskiego, pod nazwą Towarzystwo Poprawności Języka Polskiego, którą w 1933 roku zmieniono na Towarzystwo Krzewienia Poprawności i Kultury Języka. Pod tą ostatnią nazwą Towarzystwo działało do 1939 roku.

W okresie, o którym mowa, Towarzystwo skupiało swoją uwagę na działalności komisji specjalistycznych oraz na wydawaniu przeniesionego z Krakowa do Warszawy, założonego przez Romana Zawilińskiego, czasopisma „Poradnik Językowy” a także akcją odczytową oraz poradnictwem językowym dla instytucji wydawniczych i oświatowych.

Towarzystwo prowadziło również Poradnię Językową, która udzielała porad osobom prywatnym i instytucjom, oraz zajmowało się tłumaczeniem na język polski tekstów angielskich, francuskich, włoskich, łacińskich ukraińskich, białoruskich, czeskich, słowackich i serbochorwackich.

W 1966 roku Towarzystwo odrodziło się pod nową nazwą: Towarzystwo Kultury Języka, w nieco innym kształcie i z nieco innymi zadaniami. O ile w okresie międzywojennym było organizacją bardziej elitarną, skupiającą przede wszystkim pracowników nauki i elitę inteligencji humanistycznej, którzy za jeden z głównych celów uznali dbałość o poprawność języka literackiego i szerzenie wiedzy w tym zakresie wśród użytkowników tej odmiany polszczyzny, o tyle w okresie powojennym stało się organizacją otwartą na środowiska inteligenckie w ogóle, zwłaszcza nauczycieli szkół wszystkich szczebli. Otworzyło się też na inteligencję pozawarszawską, organizując się w postaci oddziałów terenowych. Odziały te powstały głównie na terytorium Mazowsza, Podlasia, Warmii i Mazur, ale także Dolnego Śląska i Pomorza. Poza Warszawą pierwsze oddziały powstały w Olsztynie i Płocku. Towarzystwo postawiło sobie też za cel współpracę z innymi towarzystwami, nie tylko zresztą naukowymi, spośród których, ze względu na rolę, jaką odegrały w latach sześćdziesiątych ub. wieku, należy wymienić przede wszystkim Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, Płockie Towarzystwo Naukowe oraz Łomżyńskie  Towarzystwo Naukowe im. Wagów. 


więcej...

Mowa dziecka


MOWA JAKO NARZĘDZIE DZIAŁANIA DZIECKA

Czy dzieci mają świadomość językową?

PYTANIE DOŚĆ DZIWNE W ŚWIETLE DOTYCHCZASOWYCH ROZWAŻAŃ. Ale jeżeli uświadomimy sobie niegdysiejsze poglądy uczonych na sposób nabywania przez dziecko języka (przez naśladownictwo), to może nie wyda się nam już takie.

więcej...

Mowa jako narzędzie działania dziecka

OD CZASU opublikowania prac takich autorów, jak M.A.K. Halliday i J. Bruner w połowie lat siedemdziesiątych ub. wieku niewielu jest badaczy mowy dziecka, którzy mają wątpliwości, że proces akwizycji mowy i jej rozwoju zależy przynajmniej w takim samym stopniu od czynników społecznych, jak i biologicznych

więcej...

O okresach rozwoju mowy dziecka

OPANOWYWANIE przez dziecko języka i mowy odbywa się stadialnie. Tezę tę sformułował na początku lat czterdziestych XX wieku wybitny językoznawca Roman Jakobson.

więcej...

O tak zwanych błędach językowych dzieci

DZIWNY TYTUŁ. Dlaczego już w tytule pojawia się sygnał, że błędy językowe, jakie pojawią się w wypowiedziach dzieci, nie są błędami stricte? Czy dzieci wobec tego mówią poprawnie, bezbłędnie?

więcej...