„PORADNIK JĘZYKOWY”

KOLEGIUM REDAKCYJNE RADA REDAKCYJNA HISTORIA PORADNIKA ZAWARTOŚĆ PISMA W LATACH 1901- 2000
NUMERY BIEŻĄCE INFORMACJE DLA AUTORÓW PRENUMERATA KONTAKT POWRÓT

HISTORIA PORADNIKA

„Poradnik Językowy” jest miesięcznikiem wydawanym przez Towarzystwo Kultury Języka. W roku 2000 minęła 100. rocznica „Poradnika Językowego”, założonego przez krakowskiego nauczyciela Romana Zawilińskiego, który tak wyjaśniał cel powołania pisma:

„Ma polityka liczne pisma [...], mają różne zawody swoje zawodowe czasopisma - jeden język, narzędzie wszystkich, wszystkim potrzebne, a nie przez wszystkich zarówno cenione, nieraz krzywdzony i poniewierany, nie dopuszczony do głosu, nie ma się gdzie pożalić. Ten skromny miesięcznik, który oto Publiczności do rąk podajemy, ma wypełnić ten brak, coraz więcej odczuwany. Nie ma on być trybunatem, sądzącym bezwzględnie [...] ani chce być pedantycznym mentorem, głoszącym prawa i zasady przez siebie wymyślone; jego stanowisko określa wyraźnie napis - chce być poradnikiem. Z jednej strony tedy będzie objaśniał zjawiska językowe, przypominał zasady i prawa, usuwał wątpliwości i niepewności w poprawnem użyciu języka i tym sposobem prostował błędy, z drugiej zaś przez skrzętne zapisywanie zjawisk nowych będzie kroniką bieżących faktów z życia i rozwoju mowy polskiej”.

W 1931 roku „Poradnik Językowy” zostaje przeniesiony - za zgodą Romana Zawilińskiego - do Warszawy i staje się organem Towarzystwa Poprawności Języka Polskiego (od 1934 r. Towarzystwa Krzewienia Poprawności i Kultury Języka, po II wojnie światowej - Towarzystwa Kultury Języka). Jego redaktorem zostaje najpierw Kazimierz Król (1932 r.), a następnie - od listopada 1932 r. - Prof. Witold Doroszewski. W zeszycie pierwszym z 1933 roku redaktorzy pisma, Profesorowie Witold Doroszewski, Stanisław Słoński, Stanisław Szober oraz Jan Rzewnicki, publikują „Komunikat Redakcji”, w którym na nowo określają jego cele.

Głównym celem staje się „praca nad koordynacją nauczania języka polskiego na wszystkich stopniach - począwszy od szkoły powszechnej i kończąc na uniwersytecie”. W związku z tym redakcja kieruje apel do wszystkich nauczycieli języka polskiego, aby zechcieli „w szczerej, otwartej dyskusji wypowiadać swe poglądy na kwestie, związane z nauczaniem gramatyki”. „Poradnik Językowy” - czytamy w komunikacie - „dąży do tego, aby stać się trybuną tych wszystkich, którym życie i praktyka ich zawodu nasuwa jakieś wątpliwości językowe i wahania, pytania, uwagi ogólne, chęć udoskonaleń, zmian lub ujednostajnień przepisów”.

W tym samym zeszycie zostaje też opublikowany Komunikat Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w sprawie wydawnictwa pt. „Poradnik Językowy”, w którym zwraca się uwagę inspektorów, dyrekcji i nauczycieli „szkół wszelkich typów” na czasopismo i zachęca do jego poparcia (w okresie powojennym „Poradnik Językowy” pojawia się z nadrukiem, że jest to pismo zalecane przez władze oświatowe do użytku szkolnego).

Obecny charakter „Poradnika Językowego” został ukształtowany przez jego wieloletniego redaktora Prof. Witolda Doroszewskiego (1932-1976). Kolejni redaktorzy: Prof. Mieczysław Szymczak (1976-1985), Prof. Danuta Buttler (1985-1991), Prof. Halina Satkiewicz (od 1991-2008) oraz Stanisław Dubisz (od 2008), starali się przede wszystkim o utrzymanie wysokiego poziomu publikowanych tekstów.

Zmienne były koleje losu „Poradnika Językowego”. Jego historia była i jest zależna od historii kraju. W ciągu 100-letnich dziejów były chwile bardzo trudne. Z różnych przyczyn - trudności finansowe lub działania wojenne - pismo nie ukazywało się w latach 1913-1918 (w latach 1913-1914, 1916 "Poradnik językowy" był działem "Języka Polskiego"), 1925 1924, 1928, 1939-1948.

„Poradnik Językowy” od chwili przeniesienia do Warszawy był wydawany przez Sp. Akc. „Nasza Księgarnia”, w latach 1948-1955 - przez Państwowy Instytut Wydawniczy, w latach 1956-1961 - przez Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, w latach 1962-1991 - przez Państwowe Wydawnictwo Naukowe, w latach 1992-2012 przez Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, od roku 2013 przez Dom Wydawniczy ELIPSA.